Engar upplýsingar af öryggisástæðum

Ólafur Ragnar Grímsson, er eldri en tvævetur í pólitík og hann kann svo sannarlega þá list að hafa vaðið fyrir neðan sig. Engum heilvita manni dettur í hug að fara í framboð gegn sitjandi forseta Íslands – það er engin hefð fyrir því á Íslandi.

Enda á hvaða forsendum ætti slíkt framboð að vera? Embætti forseta Íslands er nánast valdalaust, nema við mjög sérstakar aðstæður. Forsetakosningar á Íslandi yrðu eins konar fegurðarsamkeppni fyrir fullorðna eða ræðukeppni í mærð. Hingað til hefur sá unnið sem hefur þótt líklegastur til að flytja innihaldslausustu og væmnustu ræðuna, plantað hríslum í ófrjóa mold án þess að springa úr hlátri og étið sjöþúsundir sortir af hnallþórum án þess að kasta upp.

En Ólafur Ragnar teflir ekki á tvær hættur og því nýtir hann sér þá kontakta sem hann óneitanlega hefur. Forsetinn er vissulega vel kynntur á Indlandi. Ég þekki ég af eigin raun því hann brást drengilega við beiðni minni um aðstoð þegar ég lenti í klóm skrifræðis á Indlandi áður en hann varð forseti. Hafði hann hinn mesta sóma af. Tímasetningin á Nehru verðlaununum er óneitanlega vel tímasett.

Ólafur ræktaði líka mjög tengslin við bandaríska demókrataflokkinn hér á árum áður og nú uppsker hann eins og hann sáði með heimsókn Al Gore tíu mínútum fyrir kosningar – ef til þeirra hefði komið.

Auðvitað væri það Ólafi Ragnari eitur í beinum ef eitthvert peð byði sig fram gegn honum því allt mínna en 95% stuðningur væri ósigur. Ég held að almenningur vilji ekki sjá forsetakosningar og raunar held ég að Ólafur njóti ótrúlega mikil stuðnings. Að minnsta kosti þekki ég engan sem hefur sérstakan áhuga á því að endurtaka skrípaleikina úr kosningunum 1980 og 1996.

En þótt engin ástæða sé til annars en að leyfa Ólafi Ragnari að halda áfram að leika kóng á Bessastöðum er ekki þar með sagt að ekki eigi að vera eðlilegt aðhald að forsetanum rétt eins og öllum öðrum kjörnum fulltrúum. Staksteinar Morgunblaðsins benda þannig á að Ólafur Ragnar gefi almenningi langt nef þegar farið er fram á upplýsingar um flug hans í einkaflugvélum. Blaðið leggst gegn flugi ráðamanna í einkaþotum:

“Það á líka við um forseta Íslands. Morgunblaðið hefur ekki getað fengið upplýsingar um ferðir forsetans í einkaþotum í eigu einkaaðila á skrifstofu forsetans og þau rök færð fram að ekki væri hægt að veita þessar upplýsingar „af öryggisástæðum“(!)”

Þessar röksemdir eru hlægilegar. Að sjálfsögðu mun blaðið fara fram á þessar upplýsingar í krafti upplýsingalaga ef einhverjar töggur eru í ráðamönnum þess. Og forsetinn mun veita þær. En ekki fyrr en öll hætta á mótframboði er liðin. Og ekki fyrr en Al Gore er farinn svo ekki sé hægt að spyrja óþægilegra spurninga um hvort samræmi sé á milli þess að boða baráttu gegn loftslagsbreytingum og fljúga eins og kóngur í mengandi einkaþotum.

Fjölmiðlar hljóta líka fyrr en síðar að beina sjónum sínum að framgangi forsetans í málefnum Kína. Mun forsetinn taka þátt í opnunarhátíð Ólympíuleikanna? Munu forsetinn og ríkisstjórnin verða samstíga í ákvörðun um að taka þátt í athöfninni eða sniðganga hana? Hefur forsetinn einn vald til að ákveða þátttöku sína? Hefur forsetinn sína eigin utanríkisstefnu? Hann hefur sjálfur gefið til kynna að það séu ráðherrarnir sem eigi að hlíða forsetanum en ekki öfugt.

Ég sagði að fjölmiðlar hljóti líka að beina sjónum að forsetanum. Kannski er þetta oftrú á íslenskum fjölmiðlum. Í sannleika sagt er miklu sennilega að enginn segi múkk og hér eftir færist í vöxt að bera við þjóðaröryggi þegar farið er fram á upplýsingar sem stjórnvöldum er þvert um geð að veita.

Nixon og Kissinger stunduðu þann leik - og komust ekki upp um það fyrir rest. Washington Post er hins vegar ekki gefið út á Íslandi.

Eins og Andrés án Andar

Björn Ingi Hrafnsson hefur gengið til liðs við 365. Þar fyrir er hinn aðstoðarmaðurinn úr forsætisráðherratíð Halldórs Ásgsrímssonar, Steingrímur Ólafsson. Hann fór beinustu leið af biðlaunum sem blaðafulltrúi Halldórs í stöðu fréttastjóra Stöðvar 2.

Björn Ingi og Steingrímur án Halldórs eru eins og Gö án Gokke eða Andrés án Andar, Tinni án Tobba. Kannski er Halldór á leiðinni á Stöð 2 með grínþáttinn Segðu SÍS, eða nýja raunveruleik-útgáfu af “Viltu vinna milljón?” undir heitinu Finndu Finn! . Þar myndu keppendur bítast um bitlinga og skipta á milli sín samvinnufyrirtækjum og einkavæða banka á rússneskan hátt og enda svo á að græða helling á að skammta sjálfum sér kvóta.

Það má hugsa sér teningaspil þar sem maður gæti dregið spil : “Þú dettur í það og móðgar Finn Ingólfsson á Þorrablóti Framsóknar í Reykjavík Norður. Þú ferð beina leið í steininn og færð engin hlutabréf í einkavæddum ríkisfyrirtækjum á spottprís þegar þú ferð yfir byrjunarreitinn.”

En grínlaust er það hið besta mál að Björn Ingi snúi aftur í blaðamennskuna – það er kominn tími til að stjórnmálamenn viðurkenni að þeir eiga enga kröfu á sendiherradjobbum og öðrum bitlingum á ríkisjötunni, þótt þeim verði fótaskortur í pólitíkinni.

Og Nota bene: ég sé ekkert athugavert við að menn snúi aftur í blaðamennsku úr pólítikinni. Björn Ingi verður dæmdur af verkum sínum eins og aðrir og hann er óneitanlega reynslunni ríkari eftir dvöl sína í stjórnarráðinu og ráðhúsinu.

Fréttamennska á heimsmælikvarða

Afganistan er meðal helstu umræðuefni á leiðtogafundinum í NATO. Innslag Kristins Hrafnssonar í Kompás-þættinum sem sýndur var í gær (sjá: http://www.visir.is/article/20080402/FRETTIR04/80402015) er verðugt innlegg í þá umræðu sem verið hefur hérlendis um þátttöku okkar í því verkefni.

Mér fannst frásögnin af Feribu sem lést í sprengjutilræði við íslenska friðargæsluliða í teppakaupum á Kjúklingastræti vera átakanleg. Ég er ekki ókunnugur málinu því ég fékk á sínum tíma afganskan blaðamann til að taka viðtöl við fjölskylduna og skrifaði grein í Fréttablaðið. En það er mun áhrifameira að sjá fólkið ljóslifandi í sjónvarpi en lesa orð á prenti – þegar tilfinningar eru annars vegar, slær fátt sjónvarpinu við.

Innslög Kristins og félaga hans á Kompás eru kennslubókardæmi um hvernig góð fréttaöflun er á vettvangi erlendis. Hún felst ekki í því að feta í hvert fótspor ráðamanna, þótt það geti verið ágætt útaf fyrir sig, heldur að vinna efni á sjálfstæðan hátt útfrá eigin forsendum.

Þetta gerir Kristinn og á heiður skilinn. Innslagið um Feribu er í hæsta gæðaflokki –hreinlega á heimsmælikvarða.

Búkarest, Evrópa og Afganistan

Það er hárrétt hjá Agli Helgasyni að umræðan um leiðtogafund NATO á Íslandi hefur verið skammarlega lítil. Ég hef að vísu skrifað um einn anga dagskrár fundarins sem eru deilur Grikkja og Makedóna en fyrst fáir taka til máls ætla ég að leggja örlítið í púkkið.

Tvennt skiptir okkur Íslendinga þó talsvert meira máli. Bandaríkjamenn þrýsta mjög á NATO ríki, ekki síst Frakka, Ítali og Spánverja að taka meiri þátt í hernaði í Afganistan. Engum blöðum er um það að fletta að helsta ástæða þess að Ísland hefur styrkt “friðargæslu” sína í Afganistan, er einmitt þessi þrýstingur Bandaríkjamanna. Þeir hafa beint og óbeint í hótunum við NATO ríkin um að þau verði sniðgengin hér eftir, ef þau leggja ekki sitt af mörkum. Tæpast er deilt um það að það er herlausu Íslandi í hag að NATO styrkist fremur en veikist. Það kann því að vera skammsýni hjá leiðarahöfundum Morgunblaðsins að mótmæla veru Íslands í Afganistans að hætti Þjóðviljans því í stað þess að grafa undan Ingibjörgu Sólrúnu kunna þeir að vera grafa undan Íslandi í NATO.

Forvitnilegt er að fylgjast með utanríkisstefnu Nicolas Sarkozy, forseta Frakklands þessa dagana. Hann reynir ákaft að vingast við Breta og hann hefur margoft lýst yfir áhuga sínum á að bæta samskiptin við Bandaríkjamenn. Sarkozy hefur tekið vel í að auka herstyrk Frakka í Afganistan og verður athyglisvert að sjá hvað kemur út úr fundinum í Búkarest að þessu leyti.

Bandaríkjamenn geta að vísu að hluta til sjálfum sér um kennt um hvernig málum er komið því þeir afþökkuðu þátttöku NATO á sínum tíma í Afganistan. Það hefur síðan ýtt undir þá skoðun að stríðið þar sé einkastríð, ekki bara Bandaríkjamanna, heldur Bush forseta sjálfs.

Hitt atriðið sem skiptir Ísland máli eru hugmyndir um aukið hlutverk Evrópusambandsins í varnar- og öryggismálum. Margt bendir til að framtíð Íslands í þeim efnum liggi í tengslum við Evrópusambandið. Nú þegar erum við aðilar að Schengen og færa má rök fyrir því að stærstur hluti öryggismála okkar (“soft security”) við núverandi aðstæður flokkist undir samstarf af því tagi.

Engu að síður er eðlilegt að Ísland leiti til lengri tímar litið eftir “hörðu öryggi” – eða hefðbundnum landvörnum þótt ekkert ríki ógni okkur. Bandaríkjamenn eru á braut og þótt öryggistrygging NATO sé í gildi er ekki óeðlilegt að horfa til Evrópu og fylgjast með gangi mála. Öllum má ljóst vera að Bretar og Frakkar eru einu umtalsverðu herveldi Evrópu.

Jean-Pierre Jouyet, Evrópuráðherra Frakka segir í viðtali í tilefni Búkarestfundarins að jarðvegurinn sé nú orðinn frjór fyrir auknu hlutverki ESB í varnarmálum. Jouyet segir að Bandaríkjamenn séu nú opnari en nokkru sinni áður fyrir sérstöku hlutverki ESB í varnarmálum utan ramma NATO. Jafnframt að ríki Austur-Evrópu séu farin að ljá máls á þessu. Ein af ástæðunum er áhugi á að ESB taki alfarið að sér hlutverk alþjóðasamfélagsins í Kosovo en vissulega eru mótív Frakka dýpri. Jouyet segir: “Ef maður er Evrópusinni og vill að Evrópa leiki hlutverk á heimsvísu, verður maður að sjá til þess að hún hafi bolmagn til þess. Ef við tökum ekki ábyrgð á Balkanskaga, verður Evrópu aðeins stærri útgáfa af Sviss.”

Frakkar taka við formennsku í ESB til hálfs árs 1. júlí.

Ólafur Ragnar fann upp heita vatnið

Allir aðdáendur Ólafs Ragnars Grímssonar, forseta Íslands hljóta að fagna því mjög að fréttavefur CNN útnefnir hann "Frumkvöðul í orkuhagfræði". Ég birti pistilinn orðréttan og óþýddan því hér má ekki hagga orði:

(CNN) -- Ólafur Ragnar Grímsson is currently enjoying a third term as President of the Republic of Iceland. Since first being elected in 1996, Grímsson has been a passionate advocate of international cooperation in combating climate change.

During his time in office he has overseen a transformation of the energy market in his homeland changing it from an economy mostly powered by coal and gas to one which is almost exclusively powered by renewable energy -- namely hydroelectric and geothermal technologies.
In his youth, Grímsson studied Economics and Political Science at Manchester University, gaining a B.A. and a Ph.D before returning to Iceland to take up a post as a professor of Political Science at the University of Iceland.
He entered Althingi, the Icelandic parliament in 1978 (SVO!) , served as minister of finance between 1988 and 1991 and was leader of the Peoples' Alliance from 1987 to 1995.
Grímsson's pioneering efforts to transform energy supplies are providing world leaders with an invaluable insight into how their own economies might make the switch to more renewable sources of energy.

Bandaríkjamenn eiga Al Gore sem fann upp internetið.
Við Íslendingar eigum Ólaf Ragnar sem fann upp heitavatnið.

Eða er þetta Aprílgabb CNN?


http://www.cnn.com/2008/TECH/science/04/01/olafur.grimsson/

Einkaflug á tímum loftslagsbreytinga

Andrés Jónsson, bendir á hér á Eyjunni að forsætis- og utanríkisráðherrar setji slæmt fordæmi með flugi sínu á einkaþotu til Búkarest. Hann lýkur greininni með þessum orðum: "Fyrir utan það að stjórnmálamenn geta eiginlega ekki verið þekktir fyrir að fljúga með einkaþotum í dag. Hlutfallsleg loftmengun af slíku flugi er svo mikil að fólk sem vill vera fyrirmyndir, getur ekki gert svona."

Íslendingar virðast mun minna uppteknir af loftslagsmálum en flestar aðrar þjóðir. Með þeirri undantekningu þó að Ólafur Ragnar Grímsson talar mikið um þau á alþjóðavettvangi. En hann sýnir tæplega gott fordæmi með því að sníkja far með einkaþotum hvort heldur sem eigendurnir eru Abramovisj, Bjöggarnir eða Baugur. Eða hvað skyldi Al Gore finnast?

Makedónía til mæðu

Geir Haarde og Ingibjörg Sólrún eru farin á leiðtogafund NATO í Búkarest. Þar mun Bush, Bandaríkjaforseti reyna að tryggja Úkraínu og Georgíu og síðan Albaníu, Króatíu og Makedóníu aðgöngumiða að NATO.
Sjálfsagt mál? Ó nei, Grikkir hóta að beita neitunarvaldi. Þeir féllust á það seint og síðar meir þegar Júgóslavía splundraðist að það lýðveldi sambandslýðveldisins sem kennt var við Makedóníu fengi að halda því heiti sem sjálfstætt ríki.

Makedónía, vagga veldis Alexanders mikla, náði yfir samnefnt norðausturhérað Grikklands og inn fyrir landamæri gömlu Júgóslavíu. Grikkir muna enn að skæruliðar grískra kommúnista herjuðu á heimaland sitt eftir síðari heimsstyrjöld frá griðastöðum innan landamæra Júgóslavíu Títós marskálks. En það hérað hét Vardar Banovina þangað til 1944 þegar Makedóníu nafnið var tekið upp. Annars vegar til að pirra Grikki, að þeirra eigin sögn og hins vegar til að réttlæta sókn suður Slava til Eyjahafsins.

Dora Bakoyannis, utanríkisráðherra Grikkja skrifar grein í Herald Tribune í dag og sakar Makedóna um óbilgirni. Þeir ýji sífellt að því að samnefnt hérað í Grikklandi sé hersetið slavneskt land þótt Grikkir hafi byggt það í 3500 ár. Grikkir hafi allra náðarsamlegast fallist á að þeir notuðust við heitið Fyrrverandi lýðveldi Júgóslavíu, Makedónía (FYROM) til bráðabirgða á meðan leitað væri að nýju nafni. Gríski ráðherrann bendir á að fylki í Bandaríkjunum heiti Nýja Mexíkó og virðist opna á einhverja slíka lausn. Sameinuðu þjóðirnar hafa lagt til að ríkið verði kallað Lýðveldið Makedónía (Skopje).

En er þetta ekki deila um keisarans skegg? Jú, en sagan hefur kennt okkur að taka þjóðernisdeilur á Balkanskaga alvarlega. Skemmst er að minnast upplausnar Júgóslavíu en á fyrstu áratugum tuttugustu aldar börðust hreinlega allir við alla og Grikkir létu sitt ekki eftir liggja. Ástæðan fyrir að nú hefur soðið upp úr er vitaskuld NATO aðildin. En grísk stjórnvöld hafa líka barið í bumbur vafalaust til að hressa upp á vinsældir Karamanlis forsætisráðherra. Og vitanlega fékk hann gullið tækifæri þegar Makedónar skýrðu flugvöllinn í Skopje, Flugstöð Alexanders mikla.

Eitt er svo víst að gríski utanríkisráðherrann er varla hress með það grein hans í Herald Tribune er birt með tveimur öðrum undir yfirfyrirsögninni: "Makedónía og Grikkland."

Slíkt þykir ekki góð látína í Aþenu.